płk Cezary Wasser

Najwyższym organem zarządzania ruchem lotniczym w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej jest Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego SZ RP z siedzibą w Warszawie. Nadrzędnym zadaniem Szefostwa SRL SZ RP jest harmonizacja wojskowych służb ruchu lotniczego z cywilnymi służbami żeglugi powietrznej w ramach europejskiego programu Single European Sky (SES) oraz wytycznymi Komitetu Zarządzania Przestrzenią Powietrzną NATO i tym samym - poprzez wypełnienie wymagań ujętych w prawie UE – osiągnięcie pełnej jednolitości w zakresie jakości zapewnianych służb ATM/ANS w europejskiej przestrzeni powietrznej. Ponadto, Szefostwo SRL SZ RP skupia swoje działania na wdrożeniu w Siłach Zbrojnych RP mechanizmów, których kluczową rolą jest przeciwdziałanie zagrożeniom w ruchu lotniczym.

W celu realizacji przyjętych założeń, mając na uwadze zachowanie najwyższej jakości oraz wysokiego poziomu bezpieczeństwa zapewnianych służb ruchu lotniczego, Szefostwo Służby Ruchu Lotniczego SZ RP podjęło ogromny wysiłek, czego wynikiem są osiągnięcia, które całkowicie zmieniają oblicze wojskowej służby ruchu lotniczego. Do najważniejszych zaliczyć należy:

1) Reorganizacja systemu szkolenia wojskowych kontrolerów ruchu lotniczego – wprowadzone zmiany w systemie szkolenia personelu SRL stanowią wypełnienie postanowień Rozporządzenia (UE) nr 805/2011 z dnia 10 sierpnia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady licencjonowania kontrolerów ruchu lotniczego oraz wydawania określonych certyfikatów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 i jednocześnie spełniają wymagania ujęte w Załączniku 1 do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym – Licencjonowanie personelu. Nowy system szkolenia obejmuje etapy począwszy od naboru kandydatów do zawodu kontrolera ruchu lotniczego, poprzez ich szkolenie teoretyczne i praktyczne na symulatorze, kończąc na obowiązkowych szkoleniach odświeżających kompetencje oraz utrwalania i doskonalenia technik operacyjnych w przypadku sytuacji szczególnych i niebezpiecznych. Formuła szkolenia zakłada uniezależnienie szkolenia od procesu egzaminowania, co zapewnia w pełni obiektywną ocenę szkolonego przy jednoczesnym wykluczeniu personelu, którego poziom wiedzy i umiejętności nie gwarantuje bezpiecznego wykonywania czynności operacyjnych kontrolera ruchu lotniczego. Tak stworzony system stanowi pełne odzwierciedlenie wymagań ujętych w prawie UE i został sprecyzowany w Instrukcji ruchu lotniczego SZ RP.

2) Stworzona przez zespół ekspertów powołanych przez Szefa SSRL SZ RP Instrukcja ruchu lotniczego SZ RP, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom dotyczącym systemu bezpieczeństwa w lotnictwie wojskowym wprowadza mechanizmy dotyczące zgłaszania zdarzeń i incydentów ruchu lotniczego. System Zarządzania Bezpieczeństwem (SMS) stanowiący integralną część zarządzania ruchem lotniczym zapewnia systematyczne zarządzanie bezpieczeństwem jednocześnie gwarantując, że każda osoba zaangażowana w kwestie bezpieczeństwa zapewniania służb ruchu lotniczego ponosi indywidualną odpowiedzialność za swoje działania. Dodatkowo, sam system wnosi obowiązek dokonywania przeglądów bezpieczeństwa w systemie zarządzania ruchem lotniczym – i w razie potrzeby – formułowania zaleceń modyfikacyjnych i wprowadzania korekt służących zachowaniu jak najwyższego poziomu bezpieczeństwa.

3) Określenie jednoznacznego statutu wojskowych organów odpowiedzialnych za zapewnienie służb ruchu lotniczego wymagało wprowadzenia wielu zmian w ich funkcjonowaniu. Opracowanie szczegółowych instrukcji operacyjnych organów ATC, planów utrzymania kompetencji przez personel SRL oraz szereg zmianw dokumentach normujących funkcjonowanie wojskowej służby ruchu lotniczego umożliwiły uzyskanie wystarczającego poziomu zgodności z wymaganiami stawianiami w zakresie zapewniania służb żeglugi powietrznej o których mowa w Załączniku Vb do Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego. Wynikiem prac było złożenie na ręce Prezesa ULC deklaracji podjęcia przez Siły Zbrojne działań służących zapewnieniu właściwego poziomu świadczonych służb żeglugi powietrznej i w konsekwencji – mając na uwadze art. 7. pkt. 5 Rozporządzenia (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie zapewniania służb nawigacji lotniczej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej – skutkowało uzyskaniem zezwolenia na zapewnianie służb żeglugi powietrznej w przestrzeniach powietrznych wyznaczanych na potrzeby lotnictwa wojskowego. W praktyce oznacza to kolejny krok w drodze harmonizacji polskiej przestrzeni powietrznej oznaczającej stopniową reorganizację MATZ w elementy przestrzeni powietrznej kontrolowanej MCTR/MTMA, co jednocześnie wpływa na bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni powietrznej wyznaczonych wokół lotnisk wojskowych, czyni je bardziej dostępnymi dla innych użytkowników i jednocześnie sprawia, że charakter służb żeglugi powietrznej oferowanych lotnictwu ogólnemu przez Siły Zbrojne RP będzie klarowny i czytelny, a także zgodny ze standardami międzynarodowymi.

4) Wprowadzenie do użytku Wojskowego Zbioru Informacji Lotniczych (MIL AIP Polska) to kolejny milowy krok w historii polskiego lotnictwa wojskowego. Jest to pierwsza tego typu publikacja zawierająca pełne, aktualne dane dotyczące lotnisk wojskowych, procedur przyrządowego podejścia do lądowania, struktur przestrzeni powietrznej i zasad wykonywania lotów przez lotnictwo wojskowe. Publikacja spełnia wszystkie normy międzynarodowe.

5) Bezspornym osiągnięciem jest również przystąpienie Polski w 2012 r. do organizacji CENOR (Central and Northern Region Information and Publications CENOR FLIP). Przystąpienie do CENOR umożliwia udostępnienie publikacji lotniczych FLIP (kart przyrządowego podejścia do lądowania) polskich lotnisk wojskowych załogom zagranicznym w standardowym układzie przyjętym w NATO. Jednocześnie pozwala na dostęp do informacji dla polskich załóg o lotniskach innych państw Sojuszniczych.

6) Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniom wojskowego środowiska lotniczego przygotowano i wprowadzono do użytku służbowego wewnętrzne wydawnictwo „Procedury podejścia i odlotu dla lotnisk Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej” zawierające procedury przyrządowego podejścia do lądowania dla lotnisk wojskowych, w formacie A5 (w formie nakolannikowej) opracowane w systemie metrycznym i anglosaskim.

7) Niemniej ważnym i bezspornym osiągnięciem było opracowanie i wdrożenie warunków minimalnych dla lotnisk wojskowych co w ewidentny sposób podniosło poziom bezpieczeństwa wykonywanych operacji lotniczych.

8) Zakup i wdrożenie do użytku operacyjnego systemu AMHS (Air Traffic Services Message Handling System) w znaczący sposób zmienia proces zarządzania ruchem lotniczym w zakresie: edycji, przetwarzania, prezentacji i wymiany danych lotniczych w formacie AMHS/AFTN pomiędzy służbami operacyjnymi ruchu lotniczego i obrony powietrznej. Należy zwrócić uwagę na szereg prowadzonych przez SSRL SZ RP prac pod kierownictwem płk. Cezarego WASSERA, których skutki będą widoczne w najbliższych latach. Opracowana w SSRL SZ RP koncepcja utworzenia władzy lotniczej lotnictwa państwowego została zaakceptowana przez Ministra Obrony Narodowej i w chwili obecnej trwają prace mające na celu powołanie zespołu zadaniowego w przedmiotowej sprawie. Trwają również prace związane z zakupem nowego systemu kontroli ruchu lotniczego dla wojskowych organów ATC, co jest kolejnym krokiem na drodze utrzymania zdolności do zachowania ciągłości służb ruchu lotniczego na lotniskach wojskowych. Powołany przez Szefa SSRL SZ RP zespół roboczy doprowadził do zmian w polskich przepisach lotniczych, które umożliwią lądowanie cywilnych statków powietrznych na lotniskach wojskowych. Specjaliści Oddziału SRL biorą czynny udział w procesie implementowania wymagań ICAO w zakresie ujednolicenia zasad zdobywania uprawnień do posługiwania się w pracy operacyjnej j. angielskim przez kontrolerów ruchu lotniczego (test ELPAC).

Mając powyższe na uwadze chcielibyśmy przybliżyć, w miarę możliwości, społeczeństwu specyfikę pracy Służby Ruchu Lotniczego oraz w 2022 roku uroczyście obchodzić 20-lecie Szefostwa Służby Ruchu Lotniczego Sił Zbrojnych RP.

Organizatorzy
Gospodarz Gali
Patronat honorowy
Partnerzy
Patronat medialny